X
تبلیغات
خوش آمدید به سایت انترنتی منصور اکبری - معلومات عمومی راجع به افغانستان

جغرافیای طبیعی

مرزها

نقشه ناهمواری‌های افغانستان

آب و هوا

آب و هوای بری، تابستان گرم و زمستان سرد

بلندی‌ها

کوه کوتل سالنگ در شمال افغانستان

کشور افغانستان، همچون اغلب کشورهای آسیای میانه محصور در کوهستان‌ها و خشکی‌ها است. بیشتر مناطق این کشور کوهستانی است اما در جنوب و جنوب باختری، مناطق پستی نیز وجود دارد.

جستار وابسته: فهرست کوه‌های افغانستان

منابع طبیعی

از منابع طبیعی کشور می‌توان به گاز طبیعی، نفت، زغال سنگ، مس، کرومیت، طلق (نوعی کانی شفاف به رنگ‌های سفید و سبز و خاکستری)، سولفات باریم، گوگرد، سرب، روی، آهن، نمک طعام و سنگ‌های قیمتی، اورانیوم و... اشاره کرد.[۱۹]

محیط زیست

جنگلی در خاور افغانستان

قطع درختان جنگلی توسط قاچاقچیان و انتقال چوب این درختان به کشورهای همسایه و عمدتاً پاکستان باعث نابودی بیش از ۷۰ درصد جنگل‌های این کشور تا سال ۲۰۰۹ شد.[۲۰]

شاید مهم‌ترین مشکل زیست‌محیطی افغانستان خطر نابودی جانورانی مانند پلنگ برفی، بزهای کوهی، سمور، غزال‌های وحشی، قوچ و... باشد. این حیوانات بیشتر برای استفاده از پوست‌شان کشته می‌شوند.[۲۱]

از شاخص‌ترین محدودیت‌های زیست‌محیطی این کشور می‌توان به محدویت در دسترسی به منابع آب (مصرف کشاورزی و آشامیدنی)، چرای بیش از حد دام، آلودگی هوا و آب، عدم دسترسی به آب‌های آزاد و... اشاره کرد. تقریباً در افغانستان سامانهٔ دفع زباله به روش مدرن وجود ندارد.

پیشامدهای طبیعی

از پیشامدهای طبیعی معمول این کشور می‌توان به زمین‌لرزه‌های فراوان (در میان کوه‌های هندوکشسیل و خشکسالی اشاره کرد.

جغرافیای انسانی

پرجمعیت‌ترین شهرهای افغانستان به ترتیب کابل، قندهار، مزار شریف و جلال آباد هستند. روابط خویشاوندی و خانوادگی در میان مردم افغانستان بسیار نزدیک و صمیمانه است. در این کشور مسائل حاد میان مردم توسط ریش‌سفیدان و بزرگان حل و فصل می‌شود.

تقسیمات کشوری

نقشه ولایات افغانستان

نوشتار اصلی: ولایت‌های افغانستان

افغانستان دارای ۳۴ ولایت (استان) است.

مردم

جمعیت

جمعیت افغانستان، ۱۹۶۱ تا ۲۰۰۳
زنان افغانستانی
مردانی از شمال افغانستان

برپایه سرشماری مقدماتی کمیته ملی احصائیه کشور، جمعیت افغانستان در سال ۱۳۸۵، ۲۴ میلیون تن بوده است. گفته می‌شود از این تعداد ۱۲٬۳۰۰٬۰۰۰ تن مرد و ۱۱٬۸۰۰٬۰۰۰ تن زن هستند. ۲۱٪ جمعیت کشور شهرنشین می‌باشند.

مرحله اصلی سرشماری افغانستان در ماه سنبله ۱۳۸۷ صورت خواهد گرفت. این آمار شامل میلیون‌ها مهاجر افغانستانی مقیم ایران، پاکستان و کشورهای دیگر نمی‌باشد. سازمان ملل پیش از این جمعیت افغانستان را ۲۹ میلیون تن براورد کرده بود.

  • وضعیت سنی (آمار تقریبی):
    • ۰ تا ۱۴ سال: ۴۴٫۶٪ / مرد ۷۰۹۵۱۱۷/ زنان ۶۷۶۳۷۵۹
    • ۱۵ تا ۶۴ سال: ۵۳٪ / مرد ۸۴۳۶۷۱۶ /زنان ۸۰۰۸۴۶۳
    • ۶۵ به بالا: ۲٫۴٪ / مرد ۳۶۶۶۴۲ / زنان ۳۸۶۳۰۰
  • متوسط سن: ۴۳ سال
  • نرخ رشد جمعیت: ۲٫۵۷ درصد
  • نرخ تولد: ۴۶٫۲۱ کودک در هر هزار نفر
  • نرخ مرگ و میر: ۱۹٫۹۶ نفر در هر هزار نفر
  • نرخ مهاجرت: ۵٫۲۲ در هر هزار نفر (بازگشت پناهندگان به افغانستان)
  • نرخ مرگ و میر کودکان(زیر ۷ سال): ۱۵۳ در هر هزار کودک
  • امید به زندگی:
    • از بدو تولد: ۴۴٫۴ سال
    • زنان: ۴۴٫۶ سال
    • مردان: ۴۴٫۲ سال
  • تعداد فرزند برای هر زن: ۵٫۵

ملیت

دختران افغانستانی با پوشاک بومی

امروزه همه مردم دارای تابعیت افغانستان را افغان می‌نامند که در واقع افغان نام قومی خاص بود که امروزه پشتون نامیده می‌شوند. در همین راستا شخصی که از افغانستان است، افغانستانی یا افغان خطاب می‌شود.[۲۲]

گروه‌های نژادی

گروه‌های نژادی افغانستان عبارتند از: تاجیک، پشتون، هزاره، ازبک، ترکمن، اویماق، بلوچ، پشه‌یی، نورستانی، اسماری (گجر)، قزلباش‌ها و.... تاجیکها بیشتر در نیمه شمالی کشور ودر تمام کشور پراکنده‌اند و هزاره‌ها درمناطق مرکزی کشور زندگی می‌کنند، همچنین پشتون‌ها در نیمه جنوبی کشور زندگی می‌کنند. قوم بلوچ در جنوب باختری، قوم‌های ازبک و ترکمن در شمال، و اقوام نورستانی و پشه‌یی در مناطق مرکزی و شرقی کشور به سر می‌برند.

مذهب

از روی دین‌داری، ۹۹٪ مردم افغانستان مسلمان هستند که حدود ۸۰-۸۹٪ آنان سنی، ۱۰-۱۹٪ شیعه و ۱٪ دیگر ادیان هستند.[۲۳][۲۴][۲۵][۲۶] تا دهه ۱۸۹۰، منطقه نورستان به خاطر ساکنین‌اش با نام کافرستان (سرزمین کافرها) شناخته می‌شد. نورستانی‌ها از نژادی متمایز بودند که به باورهای روح‌باوری، چندخدایی و شمن‌باوری گرویده بودند.[۲۷]

مذاهب دیگری چون هندو و سیک نیز در افغانستان پیروانی دارد. پیش از جنگ‌های ۳۰ سال گذشته، اقلیتی یهودی نیز در افغانستان و به ویژه شهر هرات وجود داشتند که امروزه بیشتر آنان به اسرائیل رفته‌اند.[نیازمند منبع] همچنین بین ۱٬۰۰۰ تا ۲٬۰۰۰ نفر از پیروان مسیحیت در این کشور زندگی می‌کنند.[۲۸]

زبان‌ها

زبان‌شناسی افغانستان
هندواروپایی/هندوایرانی آلتایی سامی دراویدی بقیه
ایرانی هندوآریایی ترکی
شمال شرقی شمال غربی نورستانی داردی هندی نو اویغور اُغوز قبچاق عامیانه (argot)
پشتو (رس)
زبان‌های پامیری:
-شُغنی (مح)
-روشانی (مح)
-اِشکاشمی* (مح)
-سَنگلیچی* (مح)
-مُنجی* (مح)
-واخی (مح)
بلوچی (مل) که‌ته* (مل)
وایگَلی* (مح)
اَشکویی* (مح)
پارونی* (مح)
پشه‌ای* (مل)
گَوَر-باتی (مح)
تیرو (تیراهی)* (ان)
پنجابی (مح)
سِندی (مح)
گُجُری (مح)
اینکو (لهذا) (مح)
ازبکی (مل)
اویغوری (ان)
ترکمنی (مل) قرقیزی (مح) عربی (ان) براهویی (مح) زرگری (مح)
جنوب شرقی جنوب غربی ساختگی (sabir)
پراچی* (ان)
اورمُری (ان)
فارسی (رس) لازمی (مح)
مغولی متنوع
مغولی (ان) گویش‌هایی با خاستگاه‌های مختلف
(گروه‌های سیار، از قبیل "جَت" و غیره)

* در خارج از افغانستان گویشور ندارد؛ رس: رسمی؛ مل: ملی؛ مح: محلی؛ ان: گویشور بسیار کمی دارد (پراچی) و یا بسرعت در حال انقراض است (اورمُری، مغولی و اویغوری) و یا زبان مُرده است (تیرو و عربی)

پراکندگی زبانی در افغانستان.gif

بر اساس قانون اساسی افغانستان، فارسی (دری) و پشتو زبان‌های رسمی دولت افغانستان می‌باشند و در ولایت‌هایی که بیش از دوسوم مردم آن گویش‌ور زبانی دیگر باشند، آن زبان به عنوان زبان رسمی سوم تلقی می‌شود.


سواد

تعریف فرد باسواد: فرد بالای ۱۵ سال که می‌تواند بخواند و بنویسد.

کل: ۳۶ درصد با سواد
  • مردها: ۵۱٪ درصد
  • زنها: ۲۱٪ درصد
+ نوشته شده در  چهارشنبه دهم فروردین 1390ساعت 15:48  توسط منصور اکبری   |